Beeld: David Attenborough_ A Life On Our Planet  

De aarde redt zich wel – zo redden we onszelf

1 oktober 2020 | Recensie

De 93-jarige David Attenborough blikt in de documentaire ‘A life on our planet’ terug op zijn leven. Zijn boodschap is kort maar krachtig: we hebben de mogelijkheid om de aarde te herstellen, we moeten het alleen nog willen.

‘The true tragedy of our time is still unfolding: the loss of biodiversity. The way we live now is a disaster for biodiversity.’ In de nieuwe documentaire van David Attenborough worden we meteen met de neus op de feiten gedrukt. De 93-jarige bioloog noemt de film zijn ‘getuigenverklaring’. In bijna 1,5 uur blikt hij terug op zijn carrière met één doel: ons waarschuwen dat de tijd tikt voor onze planeet.

Aan de hand van zijn eigen leven laat hij zien wat er de afgelopen jaren op aarde veranderd is. De cijfers zijn schokkend. In 1937, toen hij als klein jongetje fossielen zocht, bestond de aarde voor 66 procent uit wildernis. In 2020 is daar slechts 35 procent van over.

De afgelopen ruim 10.000 jaar hebben we een comfortabel leven geleefd in het Holoceen. Een stabiele periode waarin de gemiddelde temperatuur nooit met meer dan 1 graad Celcius schommelde. Maar vanaf dat Attenborough opgroeide, begon de mensheid dingen te vernietigen. Er kwamen steeds meer technologische ontwikkelingen en mensen begonnen meer ruimte in te nemen, ten koste van de natuur.

We zien beelden van een jonge Attenborough op avontuur. Op uitgestrekte savannes en tussen de berggorilla’s in het regenwoud. Hij had destijds nog helemaal niet door hoeveel schade de mens aanrichtte. Het leek onmogelijk dat wij een bedreiging zouden vormen voor die wildernis.

Met zijn bevlogen stem vertelt hij ons het eerste uur van de film hoe dat toch gebeurde. De beelden uit zijn eerdere documentaires (zoals Life, Blue Planet en Our Planet) illustreren zijn verhaal, maar spelen niet langer de hoofdrol. Attenborough vertelt hoe de mens drie biljoen bomen kapte en daarmee de helft van het regenwoud van onze planeet. Regenwouden zijn ontzettend belangrijk voor miljoenen organismen. Sinds Attenborough voor het eerst een orang oetang zag, is twee derde van de populatie van deze apen verdwenen. We visten 90 procent van de grote vissen weg en inmiddels heeft 30 procent van de vissoorten een kritiek punt bereikt.

Sinds Attenborough voor het eerst een orang oetang zag, is twee derde van de populatie van deze apen verdwenen. Credits: David Attenborough_ A Life On Our Planet
 

Volgens Attenborough zijn we de wildernis aan het inruilen voor tamme soorten. Hij onderbouwt dat met indrukwekkende cijfers. De helft van het vruchtbare land is tegenwoordig landbouwgrond. 70 procent van de vogels op aarde is pluimvee. Mensen vormen een derde van het totale zoogdiergewicht. Ruim 60 procent die zoogdiermassa is het vlees dat we eten. De overige schamele 4 procent is voor alle andere zoogdieren op aarde: van muis tot walvis.

Net als je denkt dat het niet erger kan, schetst Attenborough het apocalyptische toekomstbeeld voor de komende 80 jaar als we blijven doorleven zoals we nu doen. IJsvrije polen in de zomer rond 2030, een versnelde opwarming van de aarde door een toename in methaanuitstoot in 2040, alle koraalriffen verdwenen rond 2050, een enorme voedselcrisis en alle insecten weg in 2080, en een planeet die grotendeels onbewoonbaar is in 2100, met een zesde massa-extinctie voor de deur.

Maar Attenborough zou Attenborough niet zijn als hij niet, enigszins, hoopvol zou eindigen. Het is volgens hem niet te laat om onze planeet weer wild te maken en de natuur te herstellen. Stop met het krijgen van zoveel kinderen. Vervang alle fossiele brandstoffen door groene energie. Stop met het eten van vlees. Stop met het kappen van bossen en geef land terug aan de natuur. Zorg voor een betere gezondheidszorg voor iedereen en laat alle meisjes naar school gaan. Aan de hand van enkele voorbeelden laat hij zien dat het mogelijk is.

Het gaat er niet om dat we de aarde redden, het gaat erom dat we onszelf redden, zegt Attenborough. Met of zonder ons, de natuur vindt haar weg wel. Net als ze al miljoenen jaren doet. We zijn zover gekomen omdat we de slimsten zijn. Om door te gaan, is meer dan intelligentie nodig: wijsheid.

‘A life on our planet’ is niet de leukste film die je dit jaar zult zien, maar wel de belangrijkste.

A life on our planet ging 28 september wereldwijd in première in de bioscopen en is vanaf 4 oktober te zien op Netflix.

Bovenstaande recensie schreef ik voor NEMO Kennislink.


Doneer

Dit artikel is gratis op mijn website te lezen. Als je het waardeert, kun je een donatie doen en help je kwaliteitsjournalistiek mogelijk te blijven maken.  

Welk bedrag wil je doneren?

Vul een bedrag in: