Mensaap heeft zijn rust hard nodig

5 juni 2011 | Nieuws
De oude wijsheid dat slaap helpt om ervaringen te verwerken en in je geheugen op te slaan, gaat ook bij apen op.

Slaap en pauzes bevorderen ons leervermogen, dat is al jaren bekend. Het wordt ook steeds duidelijker hoe dat kan. Maar of dat ook voor andere diersoorten geldt, was nog niet duidelijk. Een rat of een muis kun je bijvoorbeeld geen moeilijke geheugentesten laten doen. Gema Martin-Ordas van het Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology in Leipzig en Josep Call van de University of Ottawa in Canada onderwierpen chimpansees, bonobo’s en orang-oetans aan verschillende proeven om erachter te komen.

Het duurt even voordat nieuwe informatie goed in je hersenen vastligt. Dit opslagproces duurt meestal enkele uren. Is je geheugen daarna dan ook beter? Bij apen in ieder geval wel. Uit het onderzoek van de Amerikaanse wetenschappers blijkt dat mensapen na 24 uur beter zijn in het terugvinden van hun banaan dan na bijvoorbeeld een of twee uur. Eerder onderzoek toonde al aan dat apen na 24 uur hun voedsel nog net zo goed terug kunnen vinden als binnen 30 minuten, maar onderzoek dat hun prestaties op verschillende tussenliggende uren vergeleek, ontbrak nog.

Waar ligt de banaan?
De wetenschappers deden in totaal drie geheugentesten met de chimpansees, bonobo’s en orang-oetans. In alle testen stonden er drie kopjes op een tafel en onder een daarvan lag een banaan. Telkens ging het er om of de apen zich op verschillende tijdstippen op een dag nog konden herinneren waar het eten lag. Tussen de testmomenten door verlieten de apen de onderzoeksruimte en konden ze gewoon hun gang gaan.

In een andere wilden de onderzoekers kijken of het geheugen 2,4,8 en 24 uur na het zien van de proef veranderde. Daarnaast keken ze ook of de apen sliepen in de eerste 8 uur. Ook in deze proef hadden de drie apensoorten de beste resultaten na 24 uur, maar er zat wel een stijgende lijn in hun prestaties. De resultaten van de apen gingen tussen 4 en 24 uur met gemiddeld 3% per uur omhoog. En dat zonder een middagdutje (slechts één aap deed even 20 minuten zijn ogen dicht). Even een tijdje je gedachten ergens anders op richten helpt dus niet alleen bij de mens.

Waar nachtrust goed voor is
Maar zou een fijne siësta of goede nachtrust dan niets doen met de apen? En wat als de apen tijdens hun dagelijkse bezigheden verstoord worden? Heeft dat geen invloed op het verwerken van de informatie? De wetenschappers zochten het uit in een derde proef. Hierin lieten ze de apen de test doen aan het begin en einde van een dag (07.00-19.00) en aan het begin en einde van een nacht (19.00-07.00),waarin de apen ook sliepen. Tijdens die periodes werden de apen al dan niet in de war gebracht doordat het stuk banaan onder een andere beker werd gelegd. Dit gebeurde vlak na de eerste proef of vlak voor de herhalingsproef. Ze kregen de verwisseling uiteraard wel te zien.

Zonder omwisseling was er geen verschil tussen dag en nachtresultaten. Wanneer de banaan wel omgewisseld werd, konden de apen die hadden geslapen zich beter herinneren waar hun voedsel lag verstopt.

Na alle testen concluderen de onderzoekers dat er een periode is van enkele uren waarin het opslagproces in het geheugen extra gevoelig is voor verstoring. Even wachten loont, ook zonder middagdutje. Want informatieverwerking heeft tijd nodig, ook bij apen. En wanneer je probeert een orang-oetan, chimpansee of bonobo in de war te brengen, is hij vervolgens beter in het terugvinden van zijn voedsel als hij geslapen heeft. Die oude wijsheid is er dus niet voor niets.

Gema Martin-Ordas, Josep Call, “Memory processing in great apes: the effect of time and sleep”, Biology Letters, 1 juni 2011

Dit artikel verscheen 1 juni 2011 op Noorderlicht, de nieuwssite van W24.

Doneer

Dit artikel is gratis op mijn website te lezen. Als je het waardeert, kun je een donatie doen en help je kwaliteitsjournalistiek mogelijk te blijven maken.  

Welk bedrag wil je doneren?

Vul een bedrag in: